أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
479
قانون ( فارسى )
هر قرحهاى كه برهم آمدن و خوب شدنش با دشوارى روبرو است ، بيشتر به تقويت دارو نياز دارد . بايد دارو را نيرومندتر گردانى كه اشكال را آسانتر كند . هرگاه دارو بر قرحه گذاشتى تا سه روز باز مكن و آنگاه باز كن ! بيم آن را نداشته باش كه ممكن است در اين مدت زياد بعد از خوب شدن قرحه ممكن است براى اندام زيانى در بر داشته باشد ؛ زيرا اگر قرحه را علاج كردى ديگر كارى به كار اندام ندارد . تا ممكن است روغنهاى دارويى را در علاج قرحه به كار مبر ! و اگر امكان نداشت و ناگزير بودى از روغن كرچك ، روغن آس و روغن مصطكى استفاده كن ! اگر قرحه را معالجه مىكنى بايد حساسيت اندام قرحهزده را مواظب باشى و دارويى چندان قوى را بر قرحه نگذارى كه اندام را به شدت به درد آورد . اگر قرحه در اندامى حساس نيست يا بسيار كندحس است ، هر دارويى را كه لازم مىدانى به كار ببر و اهميت مده . قرحههايى در اندرون و در اندامان بسيار ارزنده و بهرهرسان و اندامانى كه از آسيبديدگى سبب مرگ مىشوند و از جملهء اندامان حساسند ايجاد مىشوند . و غير آنها يا غير حساسند يا كنداحساس . هم ازاينرو است كه در علاج قرحهء درونى نبايد داروهايى مانند زنگار و امثال آن را به كار ببرى . بويژه اگر قرحه آب كشيده و محكم شده است . داروهاى علاجى قرحههاى درونى بايد حالت چسبناكى و پوششى زياد همراه داشته باشند ؛ مثلا كتيرا و صمغ عربى مناسب هستند . اگر قرحه در درون بدن است و در علاجش نياز به حقنه كردن بيمار هست ، مايهء حقنه چيزى باشد ميانگين بين داروى قرحهء حساس و قرحهء غير حساس . در علاج قرحه بهتر آن است كه اندام قرحهزده حركت نكند و در آرامش باشد . و اگر در مراحل نخستين برآمدن قرحه ، اندام را كمى حركت دهند زيان دارد ؛ امّا زيانش كمتر از آن است كه بعد از مرحلهء اول به شدت حركت كند . بويژه اگر قرحه در بدنى باشد كه خلطهاى بدجنس هم در آن هستند ، حركت دادن اندام قرحهزده بسيار بد است . اگر حالت چنانى رخ دهد كه دو اندام همجوار به هم بچسبند ، مثلا حالتى كه از به هم چسبيدن هر دو پلك چشم برهم يا به هم چسبيدن دو انگشت رخ مىدهد ، بايد از قرحه در آن نزديكيها بيم داشته باشى و كوشش كنى كه قرحه پيدا نشود . قرحههايى كه آنها را غار ناميديم و قرحههايى كه پناهگاه ناميده شدهاند ، بسيار آمادگى دارند كه به سرعت به ناصور تبديل شوند . اگر قرحه نزديك شريان و وريد كلفت و بزرگ برآيد ، مثلا در بيخ رانها ، زير بغل و پشت گوشها باشد ، گوشت سستى كه با آنها در تماس است ورم مىكند ، و ممكن است گرى و امثال گرى از اثر همين نوع قرحههاى نزديك به شريان و وريد بزرگ رخ دهند . بويژه اگر قرحه در نزديك شريانى بزرگ يا وريدى بزرگ باشد و بدنى كه قرحه درآورده است پر از مواد ناباب و سزاوار ريختنى باشد ، علاوه بر روآورهاى محتمل - كه ورم يا گرى و غيره است - درد بسيار